Το Ηφαίστειο στον Αγοραίο Κολωνό: η ανατολική ζωφόρος

2016-12-29 13:14

Το θέμα της εικονιστικής παράστασης της ζωφόρου

 

Το θέμα της ανατολικής ζωφόρου (Εικ. 1), το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό μελέτη,  αναφέρεται πιθανότατα στη μάχη μεταξύ του Θησέα και των Παλλαντιδών, καθώς ανταποκρίνεται καλύτερα στο ιδεολογικό κλίμα της Αθήνας εκείνης της περιόδου, του Αρχιδάμειου πολέμου, όταν οι Αθηναίοι μάχονταν κατά των Ελλήνων σφετεριστών της αυτοκρατορικής εξουσίας. 

Ο Θησέας, σύμφωνα με τον μύθο, βρέθηκε αντιμέτωπος με τους πενήντα γιους του Πάλλαντα, άρχοντα της Αθήνας, οι οποίοι επιχείρησαν να σφετεριστούν το πατρικό θρόνο του Θησέα. Εκείνος, επιστρέφοντας από τη Κρήτη, πληροφορούμενος για την ενέδρα με στόχο τη κατάληψη του πατρικού θρόνου από τους Παλλαντίδες, τους αντιμετώπισε με επιτυχία. Αποφάσισε, λοιπόν, μετά από αυτή τη νίκη να ενώσει τις δύο αυτές φυλές μεταξύ τους με γάμο, παντρεύοντας τον γιο του Ιππόλυτο και την αδελφή των Παλαντιδών, Αρικία. Ο συγκεκριμένος μύθος είναι παράλληλος με το ιδεολογικό κλίμα εκείνης της περιόδου. 
 
Ακόμη αυτό που επιβεβαιώνει το συγκεκριμένο μύθο είναι η συνάφεια των θεμάτων μεταξύ των ζωφόρων και των μετωπών. Δε θα ήταν δυνατό όλα τα υπόλοιπα συμπλέγματα στην δυτική ζωφόρο και στις μετόπες να έχουν συναφή θέματα, με πρωταγωνιστή τον Θησέα και στην ανατολική ζωφόρο να επιλέξουν ένα άλλο θέμα, ολότελα διαφορετικό από αυτά που ήδη είχαν χρησιμοποιήσει. Αυτό που είναι άξιο μνημόνευσης για την ανατολική ζωφόρο είναι ότι το θέμα εμφανίζεται για πρώτη φορά στην αττική τέχνη και ίσως, σύμφωνα με τη Λεβέντη, αποτελεί χαρακτηριστική αντιστροφή του θέματος της Γιγαντομαχίας, όπου οι θεοί στέκουν ως απλοί θεατές χωρίς να παίρνουν μέρος στη μάχη με τους γιγαντόμορφους πολεμιστές. 
 

Εικόνα 1: Η εικονιστική παρασταση της ανατολικής ζωφόρου

 

Λεπτομέρειες από την εικονιστική παράσταση της ζωφόρου

 Η πλάκα Ι αποτελείται από τρεις πολεμιστές με ασπίδα που κινούνται προς τα δεξιά. Οι δύο πρώτοι φορούν χλαμίδα και χιτωνίσκο, ο τρίτος είναι γυμνός, ενώ φαίνεται να μεσολαβεί και μία ακόμη σκηνή. Στο τέλος της πλάκας ΙΙ φαίνεται ένας δεύτερος γυμνός πολεμιστής με ασπίδα σε κίνηση, ενώ στο αριστερό μέρος της πλάκας παριστάνεται ομάδα τριών καθιστών θεών στραμμένων προς το κέντρο της σύνθεσης. Η πρώτη θεά, η Αθηνά, είναι καθιστή σε βράχο, δίπλα της η Ήρα, η οποία φορά καλύπτρα στο κεφάλι της και στρέφεται προς τα πίσω προς την Αθηνά, ενώ η ίδια βρίσκεται σε μετωπική θέση. Η τρίτη μορφή είναι αυτή του Δία, που φαίνεται να παρακολουθεί με προσοχή τα τεκταινόμενα, έχοντας το αριστερό του χέρι υψωμένο μέσα από το ιμάτιό του και σκύβοντας προς τα μπρος, δείχνοντας με αυτή του τη στάση το ενδιαφέρον του προς τη μάχη που βρίσκεται σε εξέλιξη. Στη πλάκα ΙΙΙ πια παρατηρείται σκηνή μάχης, ένας πολεμιστής φορά χιτωνίσκο, υψώνει απειλητικά το δεξιό του χέρι προς το μέρος ενός γυμνού άνδρα που φεύγει προς τα δεξιά. Δεξιά της πλάκας φαίνεται αποσπασματική μορφή γυμνού πολεμιστή με ασπίδα, που ίσως καταδιώκεται από τον γυμνό άνδρα. 

Όσον αφορά στην πλάκα IV φαίνεται μία ηρωική μορφή με ιμάτιο που καλύπτει το υψωμένο αριστερό της χέρι και πέφτοντας στη πλάτη σέρνεται με θεατρικό τρόπο στο έδαφος και αντιμετωπίζει με επιτυχία τέσσερις σωζόμενους άνδρες γυμνούς, οι οποίοι είναι οπλισμένοι με βράχους. Με το αριστερό του χέρι καταφέρνει να καταπλακώσει έναν από αυτούς χρησιμοποιώντας εναντίον του τον βράχο που ο ίδιος κρατούσε. Στην πλάκα V ένας γυμνός πολεμιστής με ασπίδα ακολουθεί μία άλλη ανδρική μορφή που φορά εξωμίδα και φέρει ασπίδα κινούμενη προς τα δεξιά.  Μία ομάδα θεών είναι στραμμένη προς το κέντρο της παράστασης. Ο Ποσειδών είναι σκυμμένος προς τα μπρος και παρακολουθεί με ενδιαφέρον την πολεμική δράση, πίσω του βρίσκεται η σύζυγός του Αμφιτρίτη, ενώ στη γωνία βρίσκεται ο Ήφαιστος, ο οποίος στέκεται προφανώς χειρονομώντας με υψωμένο το δεξιό του χέρι.

 Τέλος, στη πλάκα IV ένας γυμνός πολεμιστής στέκεται κατά μέτωπο αριστερά. Δεξιά μια ανδρική μορφή με εξωμίδα έχει συλλάβει έναν πολεμιστή που φορά χλαμύδα και απεικονίζεται ακίνητος. Προς τα δεξιά, επίσης, βρίσκεται μία ανδρική μορφή με χλαμύδα που χειρονομεί προς μία ανδρική μορφή με χιτωνίσκο που στέκεται σε κάποια απόσταση απέναντί του στο δεξιό άκρο της παράστασης και σκύβει προς το έδαφος. 

Βιβλιογραφία:

  • Αρχαιολογία της Πόλης των Αθηνών
  • Λεβέντη Ι. 2014. Αρχιτεκτονική Γλυπτική της Αθήνας στην περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου, Αθήνα.
  • Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού
  • Βarringer J.M.  2009. A New Approach to the Hephaisteion: Heroic Models in the Athenian Agora, στο Schultz  και  von den Hoff  επιμ. 2009, 105-120.
  • Delivorrias Α. 1997. The Sculpted Decoration of the So-called Theseion. Old Answers, New Questions, στο Buitron Oliver επιμ. 1997, 82-107.
  • Thompson H.A. 1949. The Pedimental Sculpture of the Hephaisteion, Hesperia 18, 230-268.
[Η εικόνα προέρχεται από τον ιστότοπο "Αρχαιολογία της Πόλης των Αθηνών", δείτε εδώ]
 

Γκουντρουμπή Βάσω

 
 
 

 

 

Επαφή

arthro 13

13arthro@gmail.com

Αναζήτηση στο site

Αφιερώματα

ΣΗΜΕΡΟΝ ΚΡΕΜΑΤΑΙ ΕΠΙ ΞΥΛΟΥ Ο ΕΝ ΥΔΑΣΙ ΤΗΝ ΓΗΝ ΚΡΕΜΑΣΑΣ

της Αναστασίας Κόλλια   Μεγάλη Πέμπτη σήμερα και η  Αγία Εκκλησία μας, τη στιγμή μεταξύ του 5ου και του 6ου Ευαγγελίου ψάλλει το αντίφωνο...  Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου, ὁ ἐν ὕδασι τὴν...

ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΛΕΥΚΟΥ ΚΟΛΛΑΡΟΥ

της Ολυμπίας-Μαρίας Ποντίκη, Νομικού - ΜΦ Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας ΕΚΠΑ Τα εγκλήματα του λευκού κολάρου γνωρίζουμε ότι εντάσσονται στην κατηγορία των εγκλημάτων των οικονομικών που...

Μεγάλυνον ψυχή μου, τὸν ἐκ τῆς Παρθένου, Θεὸν σαρκὶ τεχθέντα.

της Αναστασίας Κόλλια, Δικηγόρου - Θεολόγου Η ενανθρώπιση του Υιού και Λόγου του Θεού αποτελεί ακατάλυπτο μυστήριο και παράδοξο. Στο κοσμοσωτήριο έργο της Θείας οικονομίας και στο ανερμήνευτο...

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ Ο ΕΞ ΟΙΚΟΝΟΜΩΝ: ο βίος, η δράση και το έργο του

του Θωμά Παπασάνδα, Φαρμακοποιού - 'Οικονομία της Υγείας & Πολιτική Υγείας' Msc   * η παρούσα αποτελεί την εισήγηση που εκφωνήθηκε στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργανώθηκε από...

Βιντεοσκοπημένη έκδοση του διεπιστημονικού συνεδρίου με τίτλο, Θρησκευτικές κοινότητες: Νομοκανονικές προσεγγίσεις ιστορικών και επίκαιρων ζητημάτων

Στο παρόν αναρτάται η Βιντεοσκοπημένη έκδοση των εργασιών του διήμερου Διεπιστημονικού Συνεδρίου με τίτλο  "Θρησκευτικές κοινότητες: Νομοκανονικές προσεγγίσεις ιστορικών και επίκαιρων...

Η θρησκευτική ελευθερία στην εποχή της θεωρίας του παντός

Χαιρετισμοί Αγαπητές και αγαπητοί Συνάδελφοι Κυρίες και κύριοι,   Στο πλαίσιο των παρουσιάσεων νέων ερευνητών από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών "Θεολογία και Κοινωνία" του Τμήματος...

© 2024 ΑΡΘΡΟ 13 (All Rights Reserved)

Υλοποιήθηκε από Webnode