Το Ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος στη Βραυρώνα: η Στοά και ο Κλασικός Ναός

2016-07-17 21:27

Μερικές δεκαετίες μετά την πρώτη περίοδο ακμής των τελών του 6ου αιώνα π.Χ., το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος στη Βραυρώνα καταστράφηκε για πρώτη φορά. Το 480/79 π.Χ., οι Πέρσες εισέβαλλαν στην Αττική,  κατέστρεψαν το ιερό και μετέφεραν το λατρευτικό άγαλμα της Αρτέμιδος στη Λαοδίκεια της Συρίας. Στην αρχαιότητα, υπήρχε η παράδοση ότι αυτό το άγαλμα το είχαν φέρει η Ιφιγένεια και ο Ορέστης από την Ταυρίδα στην Ελλάδα. Σήμερα δεν έχει σωθεί τίποτα από το λατρευτικό άγαλμα της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, το οποίο από αρκετούς μελετητές ταυτίζεται με το «Άγαλμα Ορθόν» των επιγραφών. Αυτό το γλυπτό φαίνεται ότι αντικατέστησε αυτό που έκλεψαν οι Πέρσες.

Ύστερα από την καταστροφή του ιερού από τους Πέρσες, υπάρχει μια περίοδος οικοδομικής απραξίας στο ιερό, μέχρι το τελευταίο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ., οπότε και ξεκινάει μια νέα περίοδος ακμής και έντονης οικοδομικής δραστηριότητας. 

 

 

Εικόνα 1: κάτοψη του ιερού στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ.

 

Κατά τη δεκαετία του 420 π.Χ. χτίστηκε το πιο σημαντικό κτήριο του ιερού. Πρόκειται για μια δωρική στοά σχήματος Π (13), της οποίας τα δύο σκέλη είχαν διαφορετικό μήκος. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι το κτίριο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ και ότι τοποθετήθηκε μόνο ο πρώτος κίονας κάθε πλαϊνής κιονοστοιχίας. 

Στην δυτική πτέρυγα υπάρχουν τέσσερα δωμάτια (α-γ), τα οποία χωρίζονται από μια μνημειακή είσοδο (22) που διευκόλυνε την πρόσβαση από την ενδοχώρα. Τα δωμάτια ήταν τετράγωνα, εκτός από το νοτιότερο που ήταν ορθογώνιο. Υπάρχει η άποψη ότι πρόκειται για τους «Οίκους» των επιγραφών και ότι ήταν οι χώροι που έμεναν οι «Άρκτοι», δηλαδή τα μικρά κορίτσια από την Αθήνα που υπηρετούσαν στο ιερό για ένα χρόνο. Ωστόσο, τα δωμάτια αυτά διαθέτουν έκκεντρες θύρες και οπές για την τοποθέτηση κλινών και τραπεζιών. Επομένως, φαίνεται αρκετά πιθανόν να λειτουργούσαν ως χώροι εστίασης. Στην ανατολική πτέρυγα δεν έχουν βρεθεί δωμάτια, μόνο ένας συμπαγής τοίχος που διέτρεχε όλο το μήκος της.

 

Εικόνα 2: η στοά του ιερού από τα νοτιοανατολικά. Τμήματα της βόρειας κιονοστοιχίας 

και ο πρώτος κίονας κάθε πλαϊνής πλευράς αναστηλώθηκαν 

από τον Χ. Μπούρα τη δεκαετία του 1960. 

 

Πίσω από τη βόρεια κιονοστοιχία ανοίγονται έξι τετράγωνα δωμάτια (δ-ι), τα οποία μπορούν να ταυτιστούν με ασφάλεια ως χώροι εστίασης. Οι θύρες τους είναι έκκεντρες και περιμετρικά στους τοίχους σώζεται ένα υπερυψωμένο βάθρο, το οποίο φέρει οπές για τη στερέωση ξύλινων κλινών. Πίσω από τα δωμάτια της βόρειας πτέρυγας, υπήρχε επιμήκης αυλή, στη βόρεια πλευρά της οποίας υπήρχε μια στοά με πεσσοστοιχία (14). Η είσοδος σε αυτή την αυλή γινόταν είτε μέσω ενός στενού διαδρόμου ανάμεσα στα δωμάτια της βόρειας πτέρυγας, είτε μέσω δύο ευρύχωρων μνημειακών προπύλων που υπήρχαν σε κάθε άκρη της αυλής (15,16). Πιθανότατα το μικρό δωμάτιο στα δυτικά των βόρειων δωματίων να χρησίμευε ως φυλάκιο του δυτικού προπύλου.

 

Εικόνα 3: στα δεξιά της φωτογραφίας εικονίζονται δωμάτια της βόρειας πτέρυγας. 

Διακρίνονται το περιμετρικό βάθρο και η πλακόστρωση, καθώς και λίθινα τραπέζια.

 

Στο εσωτερικό της πεσσοστοιχίας βρέθηκαν 37 ορθογώνιες επιμήκεις πλάκες με εγκοπή στη μέση της άνω επιφάνειας τους. Σε αυτές τις εγκοπές ανέθεταν είτε λευκώματα1  με τα ονόματα των «Άρκτων»2 , είτε σανίδες, στις οποίες κρεμούσαν προς τιμήν της Ιφιγένειας τα ρούχα των γυναικών που είχαν πεθάνει κατά τον τοκετό. Γενικότερα, φαίνεται ότι η στοά είχε μικτό λειτουργικό χαρακτήρα. Τα δωμάτια φαίνεται ότι λειτουργούσαν ως χώροι εστιάσεων και ξενώνες, ενώ στις κιονοστοιχίες και την πεσσοστοιχία τοποθετούνταν και προβάλλονταν τα αναθήματα των πιστών προς τιμήν της θεάς.
 

Εικόνα 4: τα κατάλοιπα του ναού της Βραυρωνίας Αρτέμιδος από τα βόρεια.

 

Η κάτοψη της στοάς είναι αρκετά ιδιόμορφη, καθώς η δυτική πτέρυγα της είναι πιο κοντή από την ανατολική. Αυτό συμβαίνει, γιατί, στα νότια της δυτικής πτέρυγας, υπάρχει ένα ψηλό κλιμακωτό άνδηρο, πάνω στο οποίο υψώνεται ο ναός της Βραυρωνίας Αρτέμιδος που χρονολογείται στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ(1). Πρόκειται για έναν δίστυλο εν παραστάσι ναό με πρόναο, σηκό και οπισθόδομο. Στον σηκό ήταν τοποθετημένοι τέσσερις κίονες σε τετράγωνη διάταξη. Σήμερα σώζεται μόνο μέρος της κατώτατης στρώσης των θεμελίων. Στην περιοχή ανατολικά του ναού έχει βρεθεί ο βωμός (3), ο οποίος ήταν το κέντρο λατρείας του ιερού.

 

------------------------------------------------------------------------

  1 Ξύλινοι πίνακες καλυμμένοι με κερί, πάνω στους οποίους έγραφαν με τη γραφίδα.

  2 «Άρκτοι» ονομάζονταν τα κορίτσια ηλικίας 7-10 ετών που υπηρετούσαν στο ιερό, στο πλαίσιο του εθίμου της «Αρκτείας». 

 

Βιβλιογραφία

Κατάλογος φωτογραφιών

 
 

Μαστροπαύλος Γεώργιος

 
 
 
 
 

Επαφή

arthro 13

13arthro@gmail.com

Αναζήτηση στο site

Αφιερώματα

Άρθρο 13: Διεπιστημονική Εφημερίδα Εκκλησιαστικού Δικαίου

Article 13...     THE CONSTITUTION OF GREECE In the name of the Holy and Consubstantial and Indivisible Trinity   Article 13 1. Freedom of religious conscience is...

Εθνική ταυτότητα και ανθρώπινα δικαιώματα: Το διαχρονικό μήνυμα του Αγίου Κοσμά

του Κωνσταντίνου Χολέβα, Πολιτικού Επιστήμονα {Πηγή: HUFFPOST} Στις 24 Αυγούστου 1779, στο Κολικόντασι της τουρκοκρατούμενης τότε Βορείου Ηπείρου, απαγχονίσθηκε με εντολή του Κουρτ Πασά ο Άγιος...

Θρησκευτική ουδετερότητα - Προοίμιο του ελληνικού Συντάγματος

του Ιωάννη Καστανά τα άρθρα που ακολουθούν αναδημοσιεύονται από: ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Το άρθρο 3 του Συντάγματος εμποδίζει το ελληνικό Κράτος να είναι ουδετερόθρησκο; Αυτές τις ημέρες στην Ελλάδα κορυφώνεται η...

Νέα Γένεση: Ανάσταση στον κήπο στο μέσο της Γης

του Δημητρίου Αλεξόπουλου, υποψήφιου διδάκτορα της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και  Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών   «Μία ὑπῆρχεν, ἡ ἐν τῷ ᾍδῃ ἀχώριστος, καὶ ἐν τάφῳ, καὶ ἐν τῇ...

ΣΗΜΕΡΟΝ ΚΡΕΜΑΤΑΙ ΕΠΙ ΞΥΛΟΥ Ο ΕΝ ΥΔΑΣΙ ΤΗΝ ΓΗΝ ΚΡΕΜΑΣΑΣ

της Αναστασίας Κόλλια   Μεγάλη Πέμπτη σήμερα και η  Αγία Εκκλησία μας, τη στιγμή μεταξύ του 5ου και του 6ου Ευαγγελίου ψάλλει το αντίφωνο...  Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου, ὁ ἐν ὕδασι τὴν...

ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΛΕΥΚΟΥ ΚΟΛΛΑΡΟΥ

της Ολυμπίας-Μαρίας Ποντίκη, Νομικού - ΜΦ Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας ΕΚΠΑ Τα εγκλήματα του λευκού κολάρου γνωρίζουμε ότι εντάσσονται στην κατηγορία των εγκλημάτων των οικονομικών που...

Μεγάλυνον ψυχή μου, τὸν ἐκ τῆς Παρθένου, Θεὸν σαρκὶ τεχθέντα.

της Αναστασίας Κόλλια, Δικηγόρου - Θεολόγου Η ενανθρώπιση του Υιού και Λόγου του Θεού αποτελεί ακατάλυπτο μυστήριο και παράδοξο. Στο κοσμοσωτήριο έργο της Θείας οικονομίας και στο ανερμήνευτο...

© 2020 ΑΡΘΡΟ 13 (All Rights Reserved)

Υλοποιήθηκε από Webnode